Van’da her şey var ama!..

Van depreminin üzerinden tam bir ay geçti. Olağanüstü yardım yağdı. Ama yaşam koşulları hâlâ çok zor. Ve giderek daha da güçleşiyor. Çünkü kış koşulları, her geçen gün şiddetini artırıyor...
Genç Bakış için Van 100. Yıl Üniversitesi’ndeydik. Program öncesinde ve sonrasında çadır kentlerden okullara, kent merkezinden Afet Merkezi’ne kadar gezmediğimiz yer kalmadı.
Özellikle çadır kentlerde çocuklar perişan durumda. Şartlar kesinlikle yaşama müsait değil ama az hasarlı binalara bir an önce taşınmanın ötesinde, başka seçenekleri de yok gibi.
Çadırda kışı geçirmeleri mümkün değil. Bu yüzden hızla konteyner inşa ediliyor. Ama çadır kentlerin yerini almaları daha çok uzun süre alır...

Çadır hamamlar şart
Düşünmek dahi istemiyoruz ama çadır kentlerde toplu donmalar, toplu zehirlenmeler, toplu yanmalar ve salgın hastalıklar olursa hiç şaşırtıcı olmaz. Bazı çadır kentlerde elektrik olamadığından ya da sık sık kesildiğinden, ısınma soba ve kalitesiz kömürle gerçekleşiyor. Rüzgâr ters estiğinde, çadırların içine öyle bir duman doluyor ki içeride durmak mümkün değil. Uykudayken duman altı olanlar, risk altında. Tıpkı yangın riski gibi...
Görebildiğimiz en büyük eksiklik tuvalet ve hamam. Tuvaletlerin sayısı yetersiz, duşakabinlerde yıkanmak ise zorun ötesinde imkânsız gibi. Bu yüzden de “bir aydır yıkanamıyoruz“ diyen çok kişiyle karşılaştık.

Genç Bakış’ın konukları
Hijyen koşullarının salgın hastalık noktasına gelmemesi için askerlerin tatbikatlarda kurduğu sahra hamamlarına ve çok daha fazla tuvalete ihtiyaç var. Ayrıca bulaşıkhane ya da ortak yemekhaneler en iyi çözüm olur. Çamaşır yıkama koşulları ise yok gibi. Olsa da kurutacak ortam yok. Bu yüzden haftalardır aynı iç çamaşırlarını kullanıyorlar. Yani ne kadar çok iç çamaşırı gönderilirse o kadar iyi olur. Bir de sakın ola kullanılmış giysi göndermeyin. Çünkü ne isteniyor. Ne de dağıtılıyor!.. Ve maalesef çöpler de ortalık yerde...
1999 depreminde yerle bir olan Kocaeli Üniversitesi Rektörü Sezer Komsuoğlu Şener ve Sakarya Üniversitesi Rektörü Muzaffer Elmas ile 100. Yıl Üniversitesi Rektörü Peyami Battal ve Van Valisi Münir Karaloğlu’nun konuk olduğu programı, eksi 5 derecede çadırda gerçekleştirdik.
Öğrencilerin çoğu farklı kentlere gittiği için kentte kalanlar ve öğretmenlerle yaptık...
Depremde en büyük kaybı öğretmenler verdi. Tam 75 öğretmen şehit oldu. Hâlâ en zor durumda olan yine onlar,
Peki, MEB, 5 Aralık’ta okulların açılmasına onay verir mi? Çok zor gibi gözüküyor. Ama öğrenciler de çadırda sıkılmış durumda. Okulların bir an önce açılmasını istiyorlar. Üzerlerindeki tedirginliği ise özellikle üniversite öğrencileri henüz atabilmiş değiller.
Okulların güvenirliği ve öğretmenlerin barınma sorununun tümüyle çözüldüğünü söylemek ise abartılı olur...

Sınava hazırlananlara öncelik
Çadırda program yaptık, konteynerde sabahladık. Van, çok göç vermiş ama iddia edildiği gibi hayalet kent de değildi. En dikkat çeken görüntü ise kamu binalarının özellikle de polis binalarının en fazla zararı görmesi. Pek çoğu da yeni yönetmeliğe göre yapılmış. Yani 2000’den sonra yapılan binalar garantili söylemi havada kalıyor!
Bu koşulları gördükten sonra, İstanbul depremi aklımıza geldiğinde ise soğuk terler döktük...
Okulların açılması belli ki gecikecek. İşte bu yüzden olsa gerek, Van’daki tüm 8 ve 12’nci sınıf öğrencilerine, istedikleri üç ilden birine yatılı nakil olanağı sağlandı. Bu sayede, öğrenciler SBS ve YGS’ye daha iyi hazırlanabilecekler. MEB, bu öğrencilere ayrıca dershane desteği de sağlayacak.
İşte bu konuda en fazla eleştiri KPSS’ye hazırlanan üniversite son sınıf öğrencilerinden geldi. İlk ve ortaöğretim son sınıf öğrencileri gibi kendilerine de başka üniversitelere nakil şansı verilmesini istediler. Rektör Battal, konuyu YÖK’e ileteceğini söyledi. Ama sanki fazla umutlu değildi...
Peki, Van’da hayat ne zaman normale döner?
Eğer yine bir büyük deprem olmazsa, birkaç ay sonra taşlar yerli yerine oturmaya başlar, 6 ay sonra yaralar sarılır, bir yıl sonra da unutulur gider. Aksini ise düşünmek bile istemiyoruz...
Özetin özeti: Depreme hazırlık ve koordinasyon konusunda körfez depreminden hiç ders almamışız, umarız Van etkili olur...