KİMDİR BU NOBLE ENERJİ?

Meksika Körfezi’nde BP’nin petrol arama platformunda çıkan kazadan sonra ABD, bölgedeki tüm faaliyetleri durdurdu. İlk izni alan şirket, Noble Energy oldu.
 

Doğu Akdeniz’deki gerginlik, Erdoğan-Obama görüşmesinin gündemindeydi. Aslı Aydıntaşbaş, tek uzlaşma sağlanamayan konunun Kıbrıs’taki enerji meselesi olduğunu yazdı...
Anlaşılan o ki ABD, Türkiye’nin İsrail konusundaki çıkışlarına “empati” yaparken, Kıbrıs protestosunu pek desteklemiyor... Çünkü Türkiye’nin “İsrail’in bir oyunu” olarak gördüğü doğalgaz arama işi, ABD’nin gözünde “ticari bir iş”.
“Ticaret”le “politika”nın, ABD’nin Ortadoğu politikaları nezdinde nasıl bir ilişkide olduğunu hatırlatmaya gerek var mı? Körfez krizini, Irak işgalini şöyle bir aklınızdan geçirin... Bir de 2008 ekonomik krizinin ardından toparlanamayıp bir kez daha gümlemeye hazırlanan piyasaları üzerine ekleyin!
Peki, kamuoyunda “İsrail ortaklı Amerikan şirketi” olarak bilinen Noble Enerji şirketi kimdir, nedir? Ne gibi faaliyetleri var?

İlk izin Noble’ın
-  Meksika Körfezi faciasını hatırlıyor musunuz? Deepwater Horizon adlı şirketin petrol arama platformunda, 20 Nisan 2010’da meydana gelen kazada, 11 kişi hayatını kaybetmiş, sızıntı aylarca durdurulamamıştı. Amerikan hükümeti bu faciadan sonra bölgedeki tüm petrol arama tarama işlerini yasaklamıştı... Bölgede arama yapan şirketlerden biri de Noble Energy idi.
-  Çevreci grupların itirazlarına rağmen petrol fiyatının varil başına 100 doların üzerine çıkması ve petrol şirketlerinin baskısı, moratoryumun kaldırılmasında etkili oldu. Peki moratoryumun kaldırılmasından sonra ilk izin alan petrol şirketi kim oldu dersiniz? Bildiniz, Noble Energy! Şirket, nisanda Meksika Körfezi’nde petrol arama faaliyetine başladı. (Bloomberg, 3 Mart 2011)
-  Noble’ın Meksika Körfezi’ndeki petrol kuyusu, BP’ninkinden de derinde; deniz yüzeyinin 6.500 fit altında.

Wikileaks’te Noble
-  Noble’ın adı, Wikileaks belgelerinde de geçiyor. Cyprus Newsreport sitesinde yer alan habere göre, 2007’de Rum Kesimi’nin ABD elçisi Ronald Schlicher, “Türkiye’nin petrol arama çalışmalarına karşı tutunduğu tavrı, ciddi yatırımcıları korkutabilir” demiş: “Uluslararası enerji şirketlerinin birçoğu Türkiye’de aktif. Neden Türkiye’de garanti olanı riske atalım diyorlar.”
-  Kayıtlara göre İngiliz yetkililer, ABD ile yaptıkları özel görüşmede, kıta sahanlığı anlaşmasına rağmen Kıbrıs’ta petrol aranmasına karşı çıkmayacaklarını söylemiş. Tabii “İngiltere bunu kamuoyunda açıkça ifade etmeyecek” ifadesi de dikkat çekici.
-  2009’daki kayıtlara göre ABD’nin konuyla ilgili yasal bir tutuma girmeyeceği belirtiliyor. O sıralarda KKTC lideri olan Mehmet Ali Talat, Noble şirketini “KKTC’ye pay vermezse” dava etmekle tehdit etmişti.
Manzara özetle böyle. Sorulması gereken şu: ABD ve İngiltere’ye rağmen Türkiye, Doğu Akdeniz’deki tepkisini sürdürme lüksüne sahip mi?

NOBLE-İSRAİL İLİŞKİSİ 
- Noble, İsrail sularında iki ana bölgede (Leviathan ve Tamar) doğalgaz rezervi bulduğunu Aralık 2010’da açıkladı.
-  Bu büyük buluş, hem şirketin hisselerini artırdı... Hem de İsrail’in bölgedeki konumunu güçlendirdi.
-  Houston Chronicle’da Brett Clanton şu analizi yaptı: Noble, buradan çıkarılacak petrolü Avrupa ve Asya’ya daha yüksek fiyatlara satmayı hesaplıyordu. Ancak bu iş, milyarlarca dolarlık yatırım gerektiriyordu. Ayrıca nakil için denizaltına boru döşenecek olsa, İsrail’i sevmeyen komşuları itiraz edecekti.
-  Noble, Leviathan rezervinin ne yapılacağı konusunda İsrailli yetkililerle anlaşamadı. İsrail Çevre Bakanı Gilad Erdan, Meksika Körfezi’ndeki kazanın çok daha küçüğünde bile İsrail sahillerinin mahvolacağı konusunda uyardı.
-  Reuters’ın 1 Nisan 2011 tarihli haberine göre Noble Energy, Leviathan bölgesinde doğalgaz arama çalışmalarını durdurdu. Gerekçe; kuyuda arama yapılması için gereken malzemelerin İsrail’de bulunamaması!
-  Bu açıklamanın üzerine Noble hisseleri yüzde 2.5 değer kaybetti. Ve Leviathan’daki petrol platformu, Kıbrıs Rum Kesimi’ne taşındı. 
- Noble’ın Leviathan’da yüzde 40 hissesi bulunuyor, Avner ve Delek Enerji gibi başka İsrailli ortakları var. İlginç olan, Delek ve Avner’in Kıbrıs Rum Kesimi’ndeki petrol arama faaliyetlerinde de Noble’ın ortağı olması. İki İsrailli şirketin “Afrodit”teki payı yüzde 30. (Globes Online, 25 Ağustos)

BİR ŞİRKET!
-  1932’de Oklahoma’da “Samedan Oil Corporation” adıyla kurulan Noble, 1990’larda “Noble Affiliates” olarak biliniyordu. 
- Noble, İngilizcede “soylu” demek. İsmini, kurucusu Lloyd Noble’dan alıyor.
-  1970’lerde altın yıllarını yaşayan şirket, 1985’te zarar etmeye başladı. Ancak iki yılda hızla toparlandı.
-  1996’da tüm zamanların en iyi kazancını elde eden Noble, 2007’de Fortune 1000 listesinde 660’ıncı sıradaydı. 
- Noble’ın sadece ABD’de ve Akdeniz’de değil, dünyanın dört bir yanında petrol ve doğalgaz arama faaliyetleri bulunuyor: Güney Amerika’da Arjantin ve Ekvador, Afrika’da Ekvatoryal Gine’de... Gine’yle ilgili çok ilginç Wiki belgeleri yayımlandı.
-  Kuzey Denizi ve Çin’de dahi yatırımları bulunan şirketin bir diğer alanı da metanol üretimi. Metanol, zehir demek!
-  Noble Energy, 2011’in ikinci çeyreğinde 294 milyon dolar net kâr açıkladı.