Beslenme ve doping

Uğur Mumcu ışıklar içinde yatsın; bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olanlarımız hiç eksik değil. Hele sporda. İzleyicisi ve taraftarı çok olan futbol ve basketbolda olup bitenleri bir anımsayın.
Şikeyi bir kenara koyalım, doping olaylarında (bilgisi olmayan taraftarlar bir yana) evrensel kuralları ve bilimsel verileri göz ardı eden bazı kulüp yöneticileri bile, bu kuralları hatırlatanlara demediklerini bırakmamıştı.
Biz genellikle dopingi spora bağlardık. Meğer doping hiç de spordan ibaret değilmiş. Afrika’da tapınma törenlerinde kullanılan ve üzüm kabuğundan yapılan alkollü bir içeceğin adı. İngilizcesi “dope” olan sözcük uyuşturucu ve uyarıcı
anlamına geliyor.
Biz bunları ve daha çoğunu nereden biliyoruz ki?
TFF Dopingle Mücadele Kurulu Kurucusu ve 1993’ten beri Başkanı olan Prof. Dr. Turgay Atasü’nün, meslektaşları Yrd. Doç. Dr. İlker Yücesir ve Prof. Dr. Bülent Bayraktar ile birlikte editörlüğünü yaptıkları dev bir kitaptan öğrendik. “Dopingle Mücadele ve Futbolda Performans Artırma Yöntemleri” adını taşıyan büyük boy 780 sayfalık dev kitapta, sade vatandaşları da ilgilendiren pek
çok bilgi var.
Bizim ilgimizi en çok çeken tarafı (sağlıklı beslenme moda ya), sporcuların beslenmesine ilişkin bölüm oldu. Kitabın editörleri Yücesir ve Bayraktar’ın makalesinde mercimeğe takıldık. Çünkü, kulaktan dolma bilgiyle, kan yapsın diye yeşillikle beraber bol bol mercimek yerdik. Bu kez kitapta, iki editörle birlikte Diyetisyen Şule Bayraktar’ın ortak makalesini okuyunca işin iç yüzü (bilimsel yanı) dikkatimizi çekti. Yer kalmadı, ancak iki noktayı özetleyelim:
* Yemeğin hemen ardından içilen çay, her besinde ve özellikle mercimekte çok bulunan demirin emzimini (emilip kana karışmasını) engelliyor; dolayısıyla ülkemizde çok görülen kansızlığa yol açıyor. Bu da hücrelere yeterli oksijen gitmesini engelliyor.
* Mercimeğin dışında demirin yoğunca bulunduğu besinler: Özellikle kırmızı et, yumurta, koyu yeşil yapraklı sebzeler, fındık fıstık ve tohumlar, pekmez (özellikle üzüm), kurutulmuş meyveler, kuru baklagiller.
* Demir eksikliği çabuk yorgunluğa, enfeksiyonlara, direncin azalmasına, iştahsızlığa, baş dönmesine, sindirim bozukluklarına neden olur.
Ayrıca, çeşitli alanlarda konularında uzman 27 yazarın makalesi var; çoğunun ucu dopinge uzanıyor. Yani doping deyip de geçmemeli. Özellikle sağlıklı yaşam ve doğru beslenme konusunda herkesin yararlanacağı kitap; önemli bir boşluğu dolduruyor.

Bir şiir
Bu haftaki dizelerimiz genç bir şairin, Ebru Tutu’nun ilk kez yayımlanan şiirlerinden bir derleme, (İnsancıl’ın kasım sayısından):
“seni özlemek/ bir kapı önünde oturup/ açılmasını beklemek/ içerdeki bilir dışarıdakini de açamaz/ dışarıdaki anlar içerdekini de tokmağa/ dokunamaz”